بحران کرونا با کسب‌وکارهای دیجیتال ایران و جهان چه کرده ‏است؟ ‏

اسکی استارت‌آپ‌ها روی تیغ دولبه‌ کرونا

تاريخ 1399/05/13 ساعت 12:16

این گزاره‌ها و اعداد کوتاه، بُرنده و صریح آنچه را که در دنیای کسب‌وکارهای دیجیتال می‌گذرد، عیان می‌کند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏در سه ماه گذشته، گردباد رکود در تمام جهان آن‏قدر عمیق و سریع بود که غول‌های صنعتی جهان را هم دچار تکانه‌های مهلک کرد؛ آن‏قدر ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏که خودروساز بزرگی مانند «رنو» هم ۱۵ هزار نفر از کارکنان خود را تعدیل کرد‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏تنها بخشی در اقتصاد جهان که تیغ دولبه داشت و اوضاع برای تمام کسب‌وکارهایش ویروسی نشد، صنایع آنلاین و دیجیتال بود‏.

ریحانه یاسینی/آینده نگر

 «اوبر» ۳۷۰۰ نفر از کارمندانش را تعدیل کرد‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏«ایربی‌ان‌بی» ۲۵ درصد از کارکنانش را اخراج کرد‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏درآمد «زوم» ۱۶۹ درصد افزایش یافت‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏تعداد سفارش‏های ارسالی «گاج‌مارکت» ۸۸۱ درصد جهش کرد‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏تعداد سفرهای «اسنپ» ۷۰ درصد کاهش یافت‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

این گزاره‌ها و اعداد کوتاه، بُرنده و صریح آنچه را که در دنیای کسب‌وکارهای دیجیتال می‌گذرد، عیان می‌کند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏در سه ماه گذشته، گردباد رکود در تمام جهان آن‏قدر عمیق و سریع بود که غول‌های صنعتی جهان را هم دچار تکانه‌های مهلک کرد؛ آن‏قدر ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏که خودروساز بزرگی مانند «رنو» هم ۱۵ هزار نفر از کارکنان خود را تعدیل کرد‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏تنها بخشی در اقتصاد جهان که تیغ دولبه داشت و اوضاع برای تمام کسب‌وکارهایش ویروسی نشد، صنایع آنلاین و دیجیتال بود‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ثروت «جف ‌بزوس» مالک آمازون، در سه ماه ۳۶.۲ میلیارد دلار بیشتر شد‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ثروت «مارک‌ زاکربرگ»، مالک و مدیرعامل فیس‌بوک ۳۰.۱ میلیارد دلار و «سرگئی برین» بنیان‌گذار گوگل و «استیو بالمر» مدیرعامل سابق مایکروسافت بیش از ۱۳ میلیارد دلار در همین دوره زمانی افزایش یافت؛ درست در دوره‌ای که ۴۳ میلیون آمریکایی درخواست بیمه بیکاری داده‌اند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

«آینده‌نگر» در این گزارش، به وضعیت ضد و نقیض استارت‌آ‌پ‌ها در ایران و جهان پرداخته است؛ وضعیت کسب‌وکارهای دیجیتال در روزهایی که به قول صندوق بین‌المللی پول: «جهان درگیر بحرانی است که شبیه هیچ بحران دیگر نیست.»‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

 نجات اقتصاد با خرید آنلاین!

در خانه ماندن، تب خریدهای اینترنتی را برای همه مردم جهان داغ و استارتآپهای فروش آنلاین را به برندگان بحران ویروس کرونا تبدیل کرد ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

 در روزهای اول قرنطینه، یکی از کاربران توییتر نوشته بود: «نگران نباشید بچه‌ها، من خودم تنهایی با خریدهای آنلاینم اقتصادمان را از رکود نجات می‌دهم!» اعداد اثبات می‌کنند که این توییت، روایت حال بسیاری از کسانی بود که در خانه ماندن را تجربه کردند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

رشد فروش شرکت «آمازون» که بزرگ‏ترین فروشگاه اینترنتی جهان است، به اندازه‌ای بود که نشریه گاردین، آمازون را «بزرگ‏ترین برنده پاندمی کرونا» معرفی می‌کند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏درآمد این شرکت در سه ماهه‌‌ اول ۲۰۲۰، به ۷۵.۴ میلیارد دلار رسید‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏به عبارتی این شرکت در هر ساعت، ۳۳ میلیون دلار پول خلق کرد‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏انفجار در فروش آمازون، ۲۶ درصد بالاتر از سال گذشته بود‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

در ایران نیز گزارش و آمار شرکت ملی پست نشان می‌دهد که تعداد مرسولات پستی مربوط به خریدهای اینترنتی از ابتدای سال99  رشد چشم‌گیری داشته است‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏در میان فروشگاه‏های اینترنتی، «گاج مارکت» با 236 هزار و 700 مرسوله در20  روز اول سال 99، رتبه اول را در تعداد مرسولات خرید اینترنتی در اختیار داشته  و پس از آن، دیجی‏کالا با 216 هزار و 100 مرسوله، در رتبه دوم بوده است‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏بنابراین، مرسولات خرید اینترنتی در دیجی‏کالا در20  روز اول سال 99، 129 درصد و در گاج‌مارکت،881  درصد رشد داشته است‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏بر اساس گزارش سازمان فناوری اطلاعات، «اسنپ‌مارکت» نیز 50 درصد در فروش و تقاضا رشد داشته است.

فرزین فردیس، نایب رئیس کمیسیون اقتصاد نوآوری و تحول دیجیتال اتاق تهران درباره وضعیت استارت‌آپ‌های ایرانی به «آینده‌نگر» می‌گوید: «شیوع ویروس کووید-۱۹ کمتر کسب‌وکاری را در کمتر کشوری از دنیا تحت تاثیر قرار نداده است‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ایران هم جزو کشورهایی بود که خیلی زود با این همه‌گیری درگیر شد و تک‏تک صنایع کشور از آن تاثیر جدی پذیرفتند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏بعضی تاثیر سریع‌تری گرفتند و بعضی هم دیرتر‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏فضای استارت‌آپی کشور هم، هم در جنبه مثبت و هم در جنبه منفی با شوک‌های عجیب و غریبی مواجه شد که در تاریخ این حوزه از کسب‌وکارها کمتر می‌توان سراغ داشت.»‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

یکی از این شوک‌ها، رشد چشمگیر تقاضا در بازار خرید آنلاین بود؛ به اندازه‌ای که حتی بعضی‌ها با مشکلات لجستیکی مواجه شدند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏فرزین فردیس می‌گوید: «بعضی از بنگاه‌ها به طور متوسط ۱۵۰ درصد رشد در فروش  داشتند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏برای بنگاهی که منابع مالی زیادی ندارد و نیروی انسانی مازاد ندارد، ۱۵۰ درصد افزایش در فروش و سفارش‏ها رشد بسیار وحشتناکی است و در بسیاری از امور لجستیکی دچار مشکل می‌شود‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏اما آن‌ها ظرف چند هفته توانستند که خودشان را جمع و جور کنند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏بنگاه‌های چابک‌تر و آن‌هایی که از مدیران باهوش‌تر برخوردار بودند، برخلاف نارضایتی روزهای اول توانستند که خیلی زود از پس نیازهای مشتری برآیند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏آن‌ها با واکنش‌های هوشمندانه در بازار، با مشتری تعامل کردند و نشان دادند که می‌فهمند خیلی از نیازهای مشتری در کوتا‌ه‏مدت به دلیل شوک بسیار جدی به تقاضا برآورده نمی‌شود ولی برنامه‌های درستی دارند که بتوانند خودشان را تطبیق دهند.»‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

فردیس ادامه می‌دهد: «رشد مرسوله‌های پستی هم که توسط شرکت‌های حمل‌ونقل درون‌شهری انجام می‌شود، چیزی نزدیک به ۱۵۰ درصد بود‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏بنابراین ویروس کرونا برای بعضی از شرکت‌ها تاثیرات مثبت به همراه داشت‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏بعضی از افرادی که نسبت به استفاده از سرویس‌های جدید مقاومت شدید داشتند، وادار شدند که از این سرویس‌ها استفاده کنند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏بعضی از افراد هم که گه‌گداری از آن استفاده می‌کنند، تبدیل به مشتریان دائمی شدند‏.»‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

مجید حسینی‌نژاد، عضو کمیسیون اقتصاد نوآوری و تحول دیجیتال اتاق تهران نیز می‌گوید: «به دلیل شرایط این روزها، نفوذ کسب‌وکارهای دیجیتال در بین مردم بالا رفت‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏حتی افراد سنتی و مسن نیز که از اپلیکیشن‌های دلیوری (تحویل آنلاین) خرید نمی‌کردند، به این نوع خرید روی آوردند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏مردم مجبور به خرق عادت شدند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏کسانی که در نمودار محصول به آن‌ها مشتری متأخر می‌گویند، به خرید آنلاین روی آوردند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏در مقابل، خرید حضوری به شدت کاهش پیدا کرد و خیلی از فروشگاه‌ها تعطیل شدند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏راهی غیر از این هم وجود نداشت.»‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

 رکوردشکنی «کالآودیوتی»بازها

در خانه ماندن، برای صنعت سرگرمی نیز آب و نان داشت و دانلود بازی در ایران رکورد شکست

در سراسر دنیا در روزهایی که میلیاردها نفر در قرنطنیه خانگی به سر می‌بردند، اقبال به کسب‌وکارهای دیجیتال شدت چشمگیری گرفت‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏آن‏قدر که شرکت‌ سرمایه‌گذاری MKM  شاخص جدیدی را برای معرفی این شرکت‌ها ساخت و اسم آن را «ماندن در خانه» گذاشته است.

«نت‌فلیکس» و «آمازون» دو مورد از ۳۳ شرکت داخل این شاخص هستند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏همچنین نمادهای بورسی شرکت‌هایی مانند «فیس‌بوک»، «بازی‌های ویدئویی بلیزارد»، «سازنده تجهیزات ورزشی پلوتون» و «سرویس تحویل غذای گراب‌هاب» نیز در این شاخص جای می‌گیرند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

«جک‌اوهارا»، رئیس بازارهای شرکت  MKM  می‌گوید: «ما تلاش کردیم که محصولات، خدمات و شرکت‌هایی را که در جهان قرنطینه‌های فردی به کار می‌آیند، مشخص کنیم‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏مردم وقتی تمام روز داخل خانه باشند، چه‏کار می‏کنند؟ به‌جای آنکه با وحشت پایین آمدن ارزش سهام‌ها را پیش‌بینی کنیم، ما تلاش کردیم بفهمیم که کدام سهام‌ها رشد می‌کنند.»‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

در ماه مارس، در روزهایی که وال‌استریت سیاه‌ترین روزهای تاریخ خود را تجربه می‏کرد و ۳.۶ تریلیون دلار از ارزش خود را از دست داد، سهام شرکت «نت‌فلیکس»، یکی از بزرگ‏ترین پلتفرم‌های پخش آنلاین فیلم و سریال در جهان، بیش از ۱۵ درصد رشد کرد و به آن لقب سهام ایمن در برابر ویروس کرونا را دادند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏این شرکت ۱۵.۷۷ میلیون اشتراک پولی بین‌المللی جدید به دست آورد‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

در ایران نیز پلتفرم‌های نمایش آنلاین فیلم و سریال بازارشان در این دوران سکه شده است‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏میزان تماشای آنلاین سریال روی «فیلیمو» 65 درصد افزایش داشته و تماشای انیمیشن نیز75  درصد بیشتر شده است‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

باز‌ی‌های ویدئویی بعد از پلتفرم‌های تماشای فیلم و سریال، در صنعت سرگرمی بیشترین رشد را داشته‌اند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏در ایران در هفته دوم فروردین 99، رکورد خرید هفتگی بازی نیز شکست‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏در این دوره زمانی رکورد 22میلیون نصب یا به‌روزرسانی برای بازی‌های بازار ثبت شد که نسبت به میانگین هفتگی سال قبل از آن 72 درصد افزایش داشت‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏بر اساس آمار کافه بازار، کاربران از ابتدای اسفندماه 98 تا 15 فروردین امسال، 107 میلیون بار، بازی دانلود یا به‌روزرسانی کردند و رکورد خرید هفتگی بازی را شکستند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

ماندن در خانه در تمام جهان، بازار بازی‌های ویدئویی را داغ‌تر از همیشه کرد‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏«Activision Blizzard» شرکت سازنده «کال آو دیوتی» بازی‌ای که در ایران نیز هواخواهان بسیاری دارد، اعلام کرده است: «فروش نسخه جدید این بازی با عنوان «جنگ مدرن» که سال گذشته منتشر شد، در سه ماهه اول سال ۲۰۲۰ نسبت به ۲۰۱۹، ۲۱ درصد رشد کرده و به ۱.۵۲ میلیارد دلار رسیده است.»‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ درآمد شرکت«Electronic Arts»  نیز که بازی‌های مشهور و محبوبی مانند فیفا و سیمس را ساخته، ۱۲ درصد رشد کرده است‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

فرزین فردیس، نایب‌رئيس کمیسیون اقتصاد نوآوری و تحول دیجیتال اتاق بازرگانی تهران در این‌باره می‌گوید: «برای بعضی از کسب‌وکارها شوک تقاضای مثبت اتفاق افتاد و باعث شد که تعداد قابل ملاحظه‌ای به کاربران آن‌ها اضافه شود ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏یا تعداد تراکنش‌ها و گردش‌های مالی و کالایی آن‌ها به شدت افزایش پیدا کند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏برای مثال دوره‌های آموزشی آنلاین و وبینارها حدود ۴۰۰ درصد رشد داشته‌اند یا در خانه ماندن مردم باعث شد که تلویزیون‌ها و پلتفرم‌های اینترنتی تجربه کنند و حدود ۵۵ درصد رشد اکثر تلویزیون‌های اینترنتی و ۶۵ درصد رشد بازی‌های آنلاین بود‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏البته بعضی از بازی‌ها که شاخص‌تر بودند، حتی تا ۲۰ برابر افزایش تعداد مشتری را تجربه کردند.»‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

فردیس همچنین درباره فین‌تک‌ها می‌گوید: «گزارش‌های فعالان صنعت فین‌تک نشان می‌دهد که صرفا در فروردین ماه و اسفندماه گذشته، حدود ۷۰ درصد تعداد کاربران صنایع فین‌تک رشد کرده است‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏یا در حوزه فروش‌های دیجیتال، پلتفرم‌های فروش آنلاین بزرگ‏ترین‌هایشان نزدیک به ۱۳۰درصد رشد و کوچک‌ترین‌هایشان چیزی بیش از ۷۰۰ درصد رشد را تجربه کرده‌اند که ناشی از تغییر رفتار مصرف‌کننده و رعایت شدید پروتکل‌های فاصله‌گذاری اجتماعی و کاهش تردد بود.»‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

 سقوط آزاد در سفر

صنعت گردشگری بیشترین آسیب را در جهان دیده است؛ ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏بنابراین، استارتآپهای این حوزه نیز با سختترین شرایط مواجه شدهاند

 صنعت گردشگری، ۵.۷ تریلیون دلار گردش مالی دارد و مسئول شغل ۳۱۹ میلیون نفر است‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏به عبارتی دیگر، تقریبا از هر ۱۰ نفر روی کره زمین، یک نفر در این صنعت کار می‌کند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏به اعتقاد کارشناسان، ویروس کرونا بزرگ‏ترین بحران صنعت گردشگری از زمان حمله تروریسی ۱۱ سپتامبر تاکنون است‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏برآوردهای سازمان جهانی گردشگری، نشان می‌دهد که صنعت گردشگری بعد از چند دهه پیشرفت متمادی، حالا به وضعیت سال ۱۹۸۰ عقب‌گرد کرده است.

صنعتی چنین گسترده، استارت‌آپ‌های زیادی هم دارد که بیشترین آسیب را از بحران کرونا دیده‌اند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

فرزین فردیس می‌گوید: «نمونه‌های عجیب‌وغریب از شوک منفی این بیماری را می‌توان در صنعت گردشگری و در کسب‌وکارهای آنلاین این حوزه دید یا در کاهش بسیار قابل ملاحظه تبلیغات حوزه دیجیتال مشاهده کرد‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏گزارش‌های منتشر شده نشان می‌دهد که حدود ۷۰ تا ۹۰ درصد فروش پلتفرم‌های صنعت گردشگری به نسبت متوسط چند ماه پیش، کاهش پیدا کرده است‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏۸۰ درصد آژانس‌ها کاهش تبلیغات دیجیتال را گزارش کرده‌اند.»‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

گزارش سازمان فناوری اطلاعات نیز، حکایت از آسیب حداکثری به کسب‌وکارهای دیجیتال حوزه گردشگری دارد. بر اساس این گزارش، بیشترین تأثیر ویروس کرونا بر استارت‏آپ‌های ایرانی در صنعت فروش آنلاین خدمات گردشگری اتفاق افتاده است‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏استارت‏آپ‏های «فلایتیو» و «علی‏بابا» که بیشترین سهم از فروش بلیت‌های هوایی را دارند، به ترتیب 75 و 80 درصد کاهش در میزان کل فروش را تجربه کردند که منجر به تعدیل نیرو در شرکت‌های علی‌بابا و الی‌گشت شد‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

 در حوزه اجاره اقامتگاه‌های گردشگری نیز استارت‌آپ «شب» از کاهش 70 درصدی رزرو اقامتگاه‌های گردشگری خبر داده است‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏«اسنپ‌تریپ» نیز با کاهش 100درصدی رزرو هتل‌ها و کاهش 65درصدی خرید پروازها مواجه شده است.

پلتفرم‌های اطلاع‌رسانی خدمات تفریحی و فرهنگی نیز در جایگاه بعدی، بزرگ‏ترین خسارت را به دلیل شیوع ویروس کرونا دیده‌اند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏با توجه به لغو شدن تمام رویدادها، میزان فروش استارت‌آپ «ایوند» ۷۵ درصد کاهش داشته و ۹۰ درصد فروش حال حاضر این استارت‌آپ از رویدادهای آنلاین است‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏استارت‌آپ «تیکت» نیز که در حوزه فروش بلیت تئاتر، کنسرت و سینما فعالیت دارد با افت ۱۰۰ درصد خرید بلیت روبه‌رو شده و تمام فروش خود را از دست داده است‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏در حوزه تخفیف و خرید گروهی نیز دو مجموعه «تخفیفان» و «نت‌برگ» 80 درصد کاهش فروش داشته‌اند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

مجید حسینی‌نژاد، بنیان‌گذار شرکت «علی‌بابا» به «آینده‌نگر» می‌گوید: «ما حتی تا ۹۵ درصد کاهش فروش بلیت را هم تجربه کردیم‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏در فروردین ماه نسبت به بهمن ۹۵ درصد افت فروش داشتیم اما امروز تقریبا فروشمان نسبت به بهمن، کمتر از نصف است‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏مسئله این است که کل بازار گردشگری، فروش خود را از دست داده‌است‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏اما با این وجود هم به دلیل اقبال به فضای آنلاین، سهم ما از بازار افزایش یافته و به ۵۰ درصد رسیده است.»‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

این عضو کمیسیون اقتصاد نوآوری و تحول دیجیتال اتاق تهران وضعیت کسب‌وکارهای دیجیتال گردشگری را چنین توضیح می‌دهد: «در حوزه گردشگری، کسب‌وکارهای دیجیتال عمدتا مبتنی بر تور ورودی هستند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏آن‌ها تقریبا کسب‌وکارشان به صفر رسید‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏نه‏تنها به دلیل بحران کرونا، بلکه از آبان ماه با حوادث پی‌درپی، اعتراضات مردمی، ترور سردار سلیمانی و سقوط هواپیمای مسافربری، نفس کسب‌وکارهای گردشگری که روی تور ورودی متمرکز بودند، گرفته شد‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏در دو ماه اول بحران کرونا، کسب‌وکارهای گردشگری با دستور دادستانی به طور کل بسته شدند و درآمد آن‌ها به طور مطلق صفر بود‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏تازه از ابتدای خردادماه، برای تورهای گردشگری اجازه تور کیش صادر شد و هتل‏های مشهد باز شد و تازه در روند برگشت هستند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏در فروردین و اردیبهشت امسال فعالیت و به تبع آن گردش مالی کسب‌وکارهای مبتنی بر تور گردشگری، به طور مطلق تعطیل و صفر بود.»‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

با وجود تمام این مصائب، این فعال اقتصادی از انعطاف‌پذیری استارت‌آپ‌ها در این شرایط، رضایت دارد‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏حسینی‌نژاد می‌گوید: «خیلی‌ها هم از این وضعیت فرصت ساختند‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏برای مثال ما شروع به زیرساخت‌سازی کردیم و ارتباطاتمان را گسترش دادیم‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏من کسب‌وکارهایی زیادی را در حوزه گردشگری می‌شناسم که شروع به بازسازی ساختار و تیم‌ها کردند.

ما به‌ جای آنکه مستاصل شویم، تلاش کردیم خودمان را با شرایط منطبق کنیم‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏کرونا یک اتفاق است؛ مثل زلزله و سیل‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏زمانی که سیل می‌آید، یا سد می‌سازی و از آب استفاده می‏کنی یا فقط داد و فریاد می‌کنی و تمام شهرت را آب می‌برد‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏اتفاق، اتفاق است و باید آن را پذیرفت‏. ‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏ما هم از کرونا برای خودمان فرصت ساختیم.»‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏

 


 عضو کانال اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران در تلگرام شوید

[صفحه چاپ]


ثبت نظر شما:

نام
پست الکترونیکی
تلفن
نظر