آموزش برخط در خدمت برابری یا نابرابری؟

کرونا، تلنگری بر آموزش برخط

تاريخ 1399/04/17 ساعت 10:48

شکاف آموزشی و عدالت آموزشی چیست و در دوران شیوع ویروس کرونا و تعطیلی مدارس این شکاف چگونه خود را بازنمایی کرد؟ آموزش برخط چگونه در بستر آموزش دانش‌آموزان جایابی کرد؟ آیا این شیوع نتوانست کمی از شکاف‌ها بکاهد یا در ادامه شکاف‌ عدالت آموزشی حرکت کرد؟ تحلیل بهلولی، آموزگار را بخوانید.

مهدی بهلولی آموزگار و کنشگر صنفی/ آینده نگر

  کسانی که بحث‌های مربوط به آموزش‌وپرورش ایران را دنبال می‌کنند بی‌گمان بارها و بارها به مفهوم‌هایی همچون «نابرابری و بی‌عدالتی آموزشی»، «فقر آموزشی»، «شکاف آموزشی» و... برخورد کرده‌اند. اصل مطلب این است که در ایران، کودکان خانواده‌های فقیر و ثروتمند، در دسترسی به آموزش، دارای وضعیت یکسان نیستند. درحالی‌که در برخی منطقه‌های مرفه‏نشین تهران و دیگر شهرهای بزرگ، برخی مدرسه‌های پولی با امکانات بسیار وجود دارد بچه‌هایی هم به‌ویژه در برخی منطقه‌های روستایی و محروم کشور هستند که کلاس درسشان حتی صندلی و در و دیوار ندارد. این نابرابری آموزشی، البته به‌تازگی پدید نیامده و سال‌هاست که آموزش‌وپرورش ما از این شکاف بزرگ و ژرف آموزشی در رنج است و پیامدهای گوناگون آن‌هم خود را در ورودی‌های دانشگاه‌های خوب کشور و همچنین بازار کار و دست‌یابی به شغل‌های با درآمد بالاتر و شرایط کاری بهتر و در کل بهره‌مندی از یک زندگی کیفی‌تر، نشان می‌دهد. این نابرابری در دسترسی به آموزش، در روزگار کرونایی هم خود را نشان داد و حتی بیشتر شد. پس از یکی، دو هفته نخست تعطیلی مدرسه‌ها به‌خاطر گسترش ویروس کرونا که آموزش‌وپرورش به‌گونه‌ای در سردرگمی به سر می‌برد و نمی‌دانست که با این وضعیت باید چگونه برخورد کند، بحث آموزش‌های برخط [آنلاین] مطرح شد. البته پیش‌ از این‌که آموزش‌وپرورش به‌طور رسمی بخواهد در این زمینه تصمیمی بگیرد و به مدرسه‌ها و آموزگاران اعلام کند بسیاری از فرهنگیان، خودجوش و با سلیقه و توان و امکانات خود و بیشتر به کمک تلگرام و واتساپ، شروع به برقراری ارتباط با دانش ‏آموزان و ارائه آموزش برخط کردند. برقراری ارتباط با دانش‌آموزان البته با میانجی مدرسه‌ها انجام گرفت، بدین معنا که مدیران و کارگزاران اجرایی مدرسه‌ها، برای هر کلاس، گروه اینترنتی تشکیل دادند و دانش‌آموزان و آموزگاران کلاس را به آن افزودند. ناگفته پیداست که کیفیت آموزش برخطی که بدین روش انجام گرفت به کیفیت کلاس درس حضوری نمی‌رسید اما هرچه بود راهی باریک به شمار می‌آمد که بچه‌ها، سراسر از آموزش به دور نمانند. در این میان اما شمار چشمگیری از دانش‏آموزان منطقه‌های محروم و روستایی بوده/هستند که به‌دلیل دسترسی نداشتن به کامپیوتر، تلفن هوشمند و اینترنت یا اینترنت پرسرعت، یا به‌کلی نتوانستند از آموزش‌های برخط بهره‌ای ببرند و یا در دسترسی به این آموزش‌ها،