سال گذشته 30 درصد به نقدینگی اقتصاد ایران اضافه شده است

بحران تورم مزمن دورقمی

تاريخ 1399/05/22 ساعت 11:53

باید یارانه ‏های پنهان به یارانه ‏های آشکار تبدیل شود

هادی حق‏شناس/ کارشناس اقتصادی/ آینده نگر

اقتصاد ایران از 17 اردیبهشت 97 به دلیل نقض غیرقانونی برجام توسط آمریکا و شروع تحریم‏های ‏یک‏جانبه از سوی این کشور با کاهش درآمدهای نفتی روبه‏رو شد به نحوی که این درآمدها در سال جاری تقریبا به صفر خواهد رسید. در چنین شرایطی شیوع ویروس کرونا هم فشار بیشتری به جامعه وارد کرد. اقتصاد کشور به دلیل ضربه خوردن از تحریم‏ها شاهد رشد منفی اقتصادی در سال‏های ‏گذشته بوده است هرچند احتمالا این شاخص در سال جاری بهبود پیدا می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏کند چون درست است که درآمدهای نفتی به شدت کاهش پیدا کرده اما از طرف دیگر بیشتر از این کاهش نخواهیم داشت و از سوی دیگر برخی بخش‏های ‏اقتصادی از جمله کشاورزی سال‏های ‏خوبی را تجربه می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏کنند و رشد اقتصادی مثبت دارند، بنابراین می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏توان گفت که بخش کشاورزی می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏تواند بخشی از رشدهای منفی را جبران کند. بنابراین احتمال دارد سال 99 باثبات‏تر از سال‏های ‏گذشته باشد هرچند تا زمانی که تورم دورقمی پابرجا باشد، فشار اقتصادی بر مردم هم سرجایش باقی خواهد ماند.
در ماه‏های ‏گذشته به دلیل شیوع ویروس کرونا، نرخ بیکاری افزایش پیدا کرده و درآمدها کاهش قابل توجهی داشته است. این دو عامل قطعا منجر به افزایش خط فقر خواهد شد. مثل کشور آمریکا که تعداد بیکارانش بر اثر شیوع ویروس کرونا به بیش از 20 میلیون نفر رسیده است و بعد از 80 سال نرخ بیکاری آن دورقمی شده است. بنابراین اینکه در زمان شیوع ویروس کرونا خط فقر افزایش پیدا کند یا بیکاری بیشتر شود، غیرطبیعی نیست اما نکته مهم این است که اقتصاد ایران قبل از اینها هم با فشار تحریم‏ها دچار مشکلات بسیاری در تامین درآمدهای نفتی خود شده بود. مثلا در حال حاضر (هفته سوم تیرماه 99) نرخ دلار به بالای 22 هزار تومان رسیده است که البته این مسئله در شرایط اقتصادی این روزهای ایران، طبیعی است؛ اقتصاد یک فرمول ساده دارد و آن هم عرضه و تقاضاست. وقتی تقاضا برای دلار تغییری نکرده است اما در سمت عرضه به دلیل کاهش شدید درآمدهای دولت اخلال ایجاد شده است، طبیعی است که قیمت دلار رشد کند. بازار سکه هم از این قاعده پیروی می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏کند. وقتی قیمت جهانی طلا به دلار افزایش پیدا می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏کند و از سوی دیگر نوسانات ارزی در ایران رخ می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏دهد، قیمت سکه نیز گران‏تر می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏شود.
نکته این است که اقتصاد همیشه خودش را با تغییرات جدید به‏روز می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏کند. سال 91 قیمت دلار هزار و 200 تومان بود اما ناگهان به 4 هزار تومان افزایش پیدا کرد. آن زمان مردم خیلی تعجب کردند اما به مرور به آن عادت کردند. الان هم همین‏طور است اما معنای این حرف به هیچ‏وجه این نیست که با افزایش افسارگسیخته قیمت دلار، خط فقر افزایش پیدا نمی‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏کند یا بیکاری دورقمی نمی‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏شود یا قدرت خرید مردم کاهش بیشتری پیدا نمی‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏کند. متاسفانه این موارد رخ می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏دهد چون هروقت اخلالی در اقتصاد ایجاد شود، عوارض روی دوش جامعه می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏افتد. در این شرایط، دولت باید با اتخاذ سیاست‏هایی از شهروندان حمایت کند.
دولت شرایط بسیار سختی دارد چون درآمدهایش به شدت کاهش پیدا کرده است و به دلیل شیوع ویروس کرونا، درآمدهای مالیاتی هم تا حدودی متوقف شده است. اکنون ایران مثل دوران جنگ، شرایط جنگی دارد با این تفاوت که گلوله‏ای شلیک نمی‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏شود. دولت در زمان جنگ هم از اقشار آسیب‏پذیر حمایت می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏کرد و الان هم باید این کار انجام شود. یکی از طرح‏ها می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏تواند تبدیل کردن یارانه‏های ‏پنهان به یارانه‏ های ‏آشکار باشد. البته نه به این معنا که قیمت آب و برق و گاز گران شود بلکه دولت باید راهکاری انتخاب کند که مردم دریافتی‏هایشان مستقیم باشد و جلوی انرژی‏های ‏پنهانی که خیلی گران تولید می‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏شود گرفته شود. منابع به خصوص در بخش انرژی در ایران فراوان است اما توزیع عادلانه نیست. مثلا بحث مسکن یا سایر کالاهایی که در اقتصاد ایران به راحتی گران شده است. آِیا صرفا ناشی از تحریم است؟ درست است که بخشی از شاخص‏های ‏اقتصادی که دچار مشکل شدند به خاطر تحریم‏هاست اما بخشی دیگر چالش‏های ‏اقتصاد ایران بود که منجر شد تحریم‏ها به نابسامانی شاخص‏ها دامن بزند. یک عامل مهم عدم کنترل رشد نقدینگی است. تا زمانی که سیاست‏های ‏پولی، هم رشد پایه پول و هم شبه‏پول به یک تناسب با نرخ رشد اقتصادی نرسد، فرقی نمی‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏کند در تحریم باشیم یا نه. دولت در سال‏های ‏95 و 96 توانست اقدامات زیرساختی در این خصوص انجام دهد که نتیجه آن تورم تک‏رقمی بود اما حالا به دلیل فشار بیرونی مجددا به رشد نقدینگی حدود 30 درصد در سال برگشته‏ایم. این مسئله به معنای افزایش تورم در آینده و بیشتر شدن فشار روی جامعه است که دولت باید با وجود کاهش شدید درآمدها، با اتخاذ سیاست‏های ‏مختلف نسبت به برطرف کردن آن اقدام کند.


 عضو کانال اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران در تلگرام شوید

[صفحه چاپ]


ثبت نظر شما:

نام
پست الکترونیکی
تلفن
نظر