بالا و پایین سرمایه‌گذاری در مکزیک

کشور کاکتوس و کارتل

تاريخ 1400/04/29 ساعت 11:49

در حال حاضر یکی از بزرگ‌ترین مشکلات مکزیک این است که جمعیت جوان این کشور که برخی از آنها نیروی کار ماهر نیز هستند به شدت به مهاجرت به آمریکا توجه نشان می‌دهند. تنها در فاصله دهه‌های ۱۹۷۰ تا ۲۰۰۰ میلادی بین ۸ تا ۱۳ میلیون نفر از اتباع مکزیک به صورت غیرقانونی به آمریکا رفته‌اند

آینده نگر/ کاوه شجاعی و فرزانه سالمی

1.مکزیک را بهتر بشناسیم

مکزیک کشوری در جنوبی‌ترین قسمت آمریکای شمالی است و اطرافش را اقیانوس آرام، دریای کارائیب و خلیج مکزیک احاطه کرده است؛ هرچند که این کشور با آمریکا، گواتمالا و بلیز هم مرز دارد. مکزیک با جمعیتی بالای ۱۳۰ میلیون نفر، تاریخ غنی و منابع طبیعی عظیم، یکی از پانزده اقتصاد بزرگ دنیا و دومین اقتصاد بزرگ در آمریکای لاتین است. این کشور در عین حال از لحاظ مساحت سومین کشور بزرگ آمریکای لاتین محسوب می‌شود. به رغم فراز و فرودهای بسیار زیاد در تاریخ مکزیک، هنوز هم نشانه‌های زیادی از فرهنگ غنی بومی مکزیک در این سرزمین به جا مانده است.

سرزمین مکزیک حداقل از هزار سال پیش از میلاد محل سکونت اقوام بومی بود و از سیصد سال پیش از میلاد، شهرها در آن شکل گرفتند. مایاها پیشروترین تمدن قاره آمریکا در دوران پیش از رسیدن سفیدها به این قاره شناخته می‌شدند. آنها تقویم و ثبت مکتوب وقایع را برای خود ابداع کرده بودند و شهرهای مرکز تجارت را در کنار مناطق کشاورزی ساخته بودند. البته دوران اوج تمدن مایاها در قرن دهم میلادی به پایان رسید و تمدن آزتک‌ها و تولتک‌ها جایش را گرفتند. آزتک‌ها مثل یک امپراتوری بزرگ عمل می‌کردند و مدرسه و ارتش و شورای حکومتی داشتند.

اما به محض آن‏که پای فاتحان اسپانیایی‌ به سرزمین مکزیک رسید، سرنوشت آن تغییر کرد. هرنان کورتسِ اسپانیایی در سال ۱۵۱۹ به مکزیک رسید و پادشاه آزتک به او روی خوش نشان داد. کورتس اما آمده بود که آزتک‌ها را سرنگون کند؛ و موفق شد که با جلب نظر اقوام و گروه‌های مختلف، همین کار را صورت بدهد. آزتک‌ها درست دو سال بعد سقوط کردند و اسپانیایی‌ها نام «اسپانیای جدید» را روی سرزمین مکزیک گذاشتند. همچنین بومیان مکزیک به برده اسپانیایی‌ها تبدیل شدند و بیماری‌هایی که اسپانیایی‌ها با خود به مکزیک آورده بودند نیز جان میلیون‌ها بومی این سرزمین را در فاصله قرون شانزده تا هفده میلادی گرفت. روش دیگری که اسپانیایی‌ها برای کنترل بیشتر مکزیک در پیش گرفتند، اعزام مبلغان مسیحی کاتولیک بود. آنها چنان در کار خود موفق شدند که در اواخر قرن هیجدهم، پادشاه اسپانیا از شدت هراس از قدرت‌گرفتن کلیسای کاتولیک در مکزیک، سعی کرد جلوی فعالیت آنها را بگیرد.

در همین زمان البته درگیری‌های خاصی هم بین خود استعمارگرانِ حاضر در مکزیک در جریان بود. دسته‌ای از آنها که در اسپانیا متولد شده بودند با دسته‌ای از آنها که در مکزیک متولد شده بودند بر سر نفوذ و قدرت می‌جنگیدند. درواقع استعمارگران متولد مکزیک خواهان قدرت سیاسی برابر با استعمارگران متولد اسپانیا بودند. اما آنچه که ضربه سنگینی به قدرت و نفوذ اسپانیایی‌ها زد، این بود که ناپلئون بناپارت موفق شد در سال ۱۸۰۸ اسپانیا را اشغال کند و ساختار سیاسی و اقتصادی آن را تغییر بدهد. این وضع درنهایت باعث تضعیف قدرت اسپانیا در مکزیک شد.

آنچه از آن پس در مکزیک رخ داد، شورش‌های مختلف برای به دست‌گرفتن قدرت و اعلام امپراتوری و همچنین تلاش برای تدوین قانون اساسی برای مکزیک بود. مهم‌ترین شخصیت این دوره در مکزیک، آنتونیو لوپز دو سانتا آنا است که در تدوین قانون اساسی و تقسیم سرزمین مکزیک به ۱۹ ایالت نقش داشت که یکی از آنها تگزاس بود. او در فاصله سال‌های ۱۸۲۳ تا ۱۸۳۶ میلادی رئیس جمهور مکزیک بود و در اواخر دوران زمامداری‌اش، با مسئله استقلال‌خواهی تگزاس مواجه شد اما جلوی آن را گرفت. اما موضوع از همان جا وارد مرحله جدید و بسیار بدی برای مکزیک شد.

 

آمریکا چطور تگزاس و کالیفرنیا و آریزونا را گرفت؟

جنگ آمریکا و مکزیک در فاصله سال‌های ۱۸۴۶ تا ۱۸۴۸ رخ داد و مرحله اولش، درگیری نیروهای دو کشور در منطقه ریوگرانده بود. مکزیک در آن زمان از لحاظ نظامی و سیاسی برای جنگ آماده نبود و از سوی دیگر، انگیزه آمریکایی‌ها برای آن‏که مناطق وسیعی در جنوب را از آن خود کنند بالا بود. نتیجه‌اش این شد که مکزیک یک‏سوم از اراضی خود - از جمله کالیفرنیا، یوتا، آریزونا و نیومکزیکو- را از دست بدهد و آمریکا پیروز میدان شود. برخی مناطق دیگر هم که در جنگ از دست نرفته بودند، در معاهده صلح و با توافق مالی در اختیار آمریکا قرار گرفتند.

همزمان با این تحولات، قدرت‌های خارجی و استعمارگر دیگر از جمله فرانسه در تلاش بودند در مکزیک نفوذ و قدرت زیادی به دست بیاورند. نتیجه این همه درگیری، افزایش شدید شکاف درآمدی و به‌هم‏ریختگی تعادل اجتماعی در مکزیک بود که آن هم در سال ۱۹۱۰ به انقلاب مکزیک منتهی شد. این جنگ داخلی ده ساله تقریبا دو میلیون تلفات به جا گذاشت. شاید بتوان گفت تنها بعد از جنگ جهانی دوم و آرام‌شدن فضای جهانی بود که مکزیک هم در راه توسعه قرار گرفت و از دردسرهای سابقش فاصله گرفت.

 

مکزیک امروز

جمعیت مکزیک از زمان پایان جنگ جهانی دوم به شدت افزایش نشان داده است اما توزیع ثروت در این کشور بسیار ناعادلانه است و همین مسئله به معضلات بزرگ اجتماعی مثل قاچاق مواد مخدر انجامیده و جوانان زیادی را تحت کنترل و خشونت کارتل‌های مواد مخدر قرار داده است. فساد پلیس و برخی مقامات دولتی نیز جنبه‌های جدیدی به این مشکل افزوده است. تمرکز ثروت در مناطق شهری مکزیک از جمله مکزیکوسیتی بالا بوده است اما به هر حال فقر و بیکاری موجب مهاجرت گسترده و غیرقانونی جوانان مکزیکی به آمریکا نیز شده است.

مکزیک از زمان امضای معاهده تجارت آزاد آمریکای شمالی (نفتا) با آمریکا و کانادا در سال ۱۹۹۴ توانسته تکانی به اقتصاد خود بدهد و بخش صنعت را تقویت کند. مکزیک مرزی بسیار طولانی با آمریکا دارد و این مسئله روی وضعیت مهاجرت، تجارت و نیز قاچاق مواد مخدر تاثیر زیادی گذاشته است. البته در زمان ریاست جمهوری دونالد ترامپ، آمریکا تلاش کرد این معاهده را کنار بگذارد و درنهایت هم تغییرات زیادی در آن اعمال شد.

جامعه مکزیک امروزی ویژگی‌های زیادی از گذشته را در خود حفظ کرده که از جمله آنها می‌توان به علاقه به خاک زادگاه و نیز علقه‌های خانوادگی اشاره کرد. اکثر جمعیت مکزیک به زبان اسپانیایی صحبت می‌کنند اما بیش از ۶۰ زبان بومی نیز در مکزیک وجود دارد و به آنها تکلم می‌شود.

مکزیک در سه دهه اخیر از لحاظ رشد اقتصادی و کاهش فقر به اندازه برخی کشورهای دیگر آمریکای لاتین موفق عمل نکرده است و شکاف ثروت در این کشور بسیار عظیم است. رشد اقتصادی مکزیک در فاصله سال‌های ۱۹۸۰ تا ۲۰۱۸ میلادی به صورت متوسط سالانه ۲ درصد بود. در همین حال، بروز بحران کرونا نیز به مشکلات اقتصادی مکزیک افزوده است و روی وضعیت شرکت‌ها، اشتغال و درآمد خانوارها تاثیر منفی گذاشته است. کند شدن اقتصاد جهانی و به خصوص اقتصاد آمریکا که شریک اقتصادی عمده مکزیک است را باید مهم‌ترین عامل تشدید دردسرهای اقتصادی یک سال اخیر مکزیک دانست.

 

ویژگی‌های اقتصاد مکزیک

در بخش اعظم قرن بیستم میلادی، اقتصاد مکزیک به شدت دولتی بود و در موارد معدودِ فعالیت بخش خصوصی نیز قوانین دست و پاگیر زیادی وجود داشت. دولت مکزیک به شدت واردات و سرمایه‌گذاری‌های خارجی را کنترل می‌کرد و شرکت‌های نیمه‏دولتی در بخش‌های نفت، نیرو، بانکداری، خطوط هوایی و ریلی و حتی مخابرات مشغول به کار بودند. دولت همچنین قیمت‌ها را به شدت کنترل می‌کرد. اما از دهه ۱۹۸۰ میلادی رویه دولت مکزیک تغییر کرد. بخش‌های مخابرات، انرژی و حمل و نقل خصوصی شدند و به سرمایه‌گذاری خارجی هم روی خوش نشان داده شد.

درواقع مکزیک هم مثل بسیاری از کشورهای دیگر آمریکای لاتین دوران‌های افول و اوج زیادی را از سر گذرانده اما به هر حال در زمینه تنوع اقتصاد خود توانسته بهتر از برخی کشورهای دیگر در منطقه عمل کند. از آنجا که مکزیک جمعیت زیادی دارد و زمین‌های قابل کشتش خیلی زیاد نیستند، نیاز به واردات غلات در این کشور وجود دارد. در سال‌های آغازین قرن بیست و یکم میلادی، کشاورزی بخش کوچکی از تولید ناخالص داخلی مکزیک را تشکیل داده و محصولات اصلی تولیدی بخش کشاورزی مکزیک هم عبارتند از: ذرت، نیشکر، گندم، گوجه فرنگی، موز، فلفل چیلی، فلفل سبز، پرتقال، لیمو، انبه، قهوه، آووکادو و لوبیا.

در حال حاضر یکی از بزرگ‌ترین مشکلات مکزیک این است که جمعیت جوان این کشور که برخی از آنها نیروی کار ماهر نیز هستند به شدت به مهاجرت به آمریکا توجه نشان می‌دهند. تنها در فاصله دهه‌های ۱۹۷۰ تا ۲۰۰۰ میلادی بین هشت میلیون تا سیزده میلیون نفر از اتباع مکزیک به صورت غیرقانونی به آمریکا رفته‌اند. مسئله مهاجرت همچنان یکی از مهم‌ترین مسائل بین دو کشور آمریکا و مکزیک است و سیاست‌های سختگیرانه دولت‌های آمریکا در این زمینه ظاهرا در دوران جو بایدن هم ادامه دارد.

 

 

۲.آیا تجارت با مکزیک دشوار است؟

بانک جهانی در رتبه‌بندی سال ۲۰۲۰ خود مکزیک را به لحاظ آسانی بازرگانی و راه‌اندازی کسب و کار در رده ۶۰ قرار داده است.

 

 

۳.فرصتهای سرمایهگذاری در مکزیک

وزارت بازرگانی آمریکا در گزارشی در مورد فرصت‌های سرمایه‌گذاری در مکزیک ورود به این حوزه‌ها را پیشنهاد داده است:

۱- کشاورزی، ۲- تجهیزات و تکنولوژی کشاورزی، 3- تکنولوژی‌های محیط زیستی، 4- ساخت و ساز، 5- تجهیزات بسته‌بندی، 6- پلاستیک، 7- خدمات و تجهیزات زیرساخت‌های حمل و نقل

 

 

۴.چالش‌های سرمایه‌گذاری در مکزیک

بحران کرونا طی ماه‌های اخیر باعث شده چالش‌های موجود تجارت خارجی عمیق‌تر شده و کار برای تجار سخت‌تر شود. به جز این، مسئله خشونت (بخصوص در بعضی مناطق) جدی است و کارتل‌های مواد مخدر در این کشور قدرت فراوانی دارند. یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های پیش رو، رقابت با شرکت‌های فراوان خارجی حاضر در مکزیک است که سابقه بسیار بیشتری از شما دارند.

 

۵.استراتژی ورود به بازار مکزیک

اصولا عظمت بازار مکزیک و هم‌چنین تنوع و پیچیدگی آن دست‏کم گرفته می‌شود. فراموش نکنید که گاهی اوقات این بازار عظیم را با یک توزیع‌کننده بومی یا کارگزار نمی‌توانید پوشش دهید و بهتر است به فکر تیم بزرگ‏تری باشید.

مردم مکزیک عموما نسبت به قیمت‌ها حساسند پس برای رقابت در بازار این کشور باید قیمت‌گذاری هوشمندانه‌ای داشته باشید.

برای راه‌انداختن کسب و کار در مکزیک، یا آغاز رابطه‌ای تجاری، نمی‌توانید از راه دور و با چند ایمیل کار خود را پیش ببرید. حتما باید چندباری به مکزیک سفر کنید. ضمنا در صورتی که بخواهید با دولت مکزیک قرارداد ببندید باید در این کشور دفتر نمایندگی داشته باشید.

 

۶.آداب مذاکره با تجار مکزیکی

خوش‌ظاهر باشید: تجار مکزیکی (به‏خصوص در شهرهای بزرگ) به ظاهر اهمیت زیادی می‌دهند و به همین خاطر حتما در مذاکرات، لباس رسمی بپوشید. حتی موقعی که با طرف مکزیکی به رستوران می‌روید هم لباس غیررسمی نپوشید.

ساعات کار و غذا در مکزیک متفاوت است: و باید به آن احترام بگذارید. کسب و کارها عموما ۹:۳۰ تا ۱۰ صبح باز می‌شوند و عموما تا ۸ شب کار می‌کنند. نکته اینجاست که مکزیکی‌ها ۵ وعده غذایی دارند: اولی را بین ۷ تا ۹ صبح می‌خورند بعد حدود ۱۰:۳۰ تا ۱۱:۳۰ غذایی سنگین‌تر می‌خورند. زمان ناهار اصلی بعد از ساعت ۲ است. حوالی ۵ و ۶ اسنک بعد از ظهر هم داریم و بعد از ساعت ۸ شام سبکی خواهند خورد.

ناهار تجاری مهم است: طی این ناهارهاست که روابط شخصی شکل می‌گیرد و بر سر موضوعات در وقت بازتری بحث می‌شود. قبل از مذاکره تجاری، حتما کمی در مورد خانواده و مسائل روز حرف بزنید. احتمال سیگار کشیدن تجار یا افراد دولت طی ناهارهای تجاری وجود دارد. این ناهارها بین ساعات ۲ تا ۳ بعد از ظهر آغاز می‌شوند و حدود ۲ ساعت یا بیشتر طول می‌کشند. عموما رستوران‌ها قبل از ساعت 1:30 باز نیستند.

صبر پیشه کنید: مذاکرات تجاری در مکزیک عموما بیش از دیگر کشورهای غربی طول می‌کشد و طی مذاکره حواس‌تان باشد که «بله» گفتن مکزیکی‌ها عموما معنای «بله» نمی‌دهد چرا که در فرهنگ این کشور «نه» گفتن دشوار است. سعی کنید در مذاکرات تهاجمی عمل نکنید که نشانه بی‌ادبی تلقی می‌شود.

کارت ویزیت و پول نقد: در مکزیک کارت ویزیت بسیار مورد استفاده قرار می‌گیرد به همین خاطر سعی کنید با ذخیره بالا به مکزیک سفر کنید. ضمنا حتما دلارتان را به پزوی مکزیک تبدیل کنید چون استفاده از دلار در مکزیک ممنوع است و رایج نیست (به‏جز در برخی مناطق توریستی و نزدیک مرز.)

کمی اسپانیایی یاد بگیرید: مکزیکی‌ها تلاش شما را برای درک فرهنگشان تحسین می‌کنند. اما چون اسپانیایی زبان آسانی نیست به جملات ساده‌ای مثل «صبح به خیر» یا «از دیدن‌تان خوشحالم» اکتفا کنید. قرار نیست ایده تجاری‌تان را به زبان آنها بیان کنید.

از کشورشان تعریف کنید: مکزیکی‌ها به کشورشان افتخار می‌کنند و آن را بسیار دوست دارند، از فرهنگ و شهر زیبای آنها تعریف کنید. در مورد آثار تاریخی شهر از قبل تحقیق کنید و در موردشان حرف بزنید. مکزیکی‌ها به شدت به فوتبال علاقه دارند، سعی کنید در مورد تیم ملی کشورشان یا تیم‌های مهم باشگاهی اطلاعات اولیه کسب کنید تا محبوب طرف مکزیکی شوید.

 

 

7

7.به مکزیک چه صادر کنیم؟ چه از آن وارد کنیم؟

مکزیک در سال ۲۰۱۹ حدود ۴۷۲.۳ میلیارد دلار کالا به سراسر جهان صادر کرد. این رقم به نسبت سال ۲۰۱۵ افزایشی ۲۴ درصدی و در مقایسه با سال ۲۰۱۸ افزایشی ۴.۷ درصدی داشته است.

مهمترین صادرات مکزیک در سال ۲۰۱۹

(به ترتیب ارزش به دلار)

 

۱-  وسایل نقلیه: ۱۲۱.۳ میلیارد دلار (۲۵.۷ درصد کل صادرات)

۲- تجهیزات الکتریکی: ۸۱ میلیارد دلار (۱۷.۱ درصد)

۳- ماشین‌آلات از جمله کامپیوتر: ۸۰.۷ میلیارد دلار (۱۷.۱ درصد)

۴- سوخت: ۲۶.۶ میلیارد دلار (۵.۶ درصد)

۵- تجهیزات پزشکی: ۱۹.۹ میلیارد دلار (۴.۲ درصد)

۶- مواد پلاستیکی: ۱۰.۸ میلیارد دلار (۲.۳ درصد)

۷- اسباب خانه : ۱۰.۳ میلیارد دلار (۲.۲ درصد)

۸- سبزیجات: ۷.۸ میلیارد دلار (۱.۷ درصد)

۹- نوشیدنی، سرکه : ۷.۵ میلیارد دلار (۱.۶ درصد)

۱۰- میوه، آجیل: ۷.۴ میلیارد دلار (۱.۶ درصد)

 

مهمترین واردات مکزیک در سال ۲۰۱۹

در سال ۲۰۱۹ واردات مکزیک ۴۶۷.۳ میلیارد دلار بود که نسبت به سال ۲۰۱۵ افزایشی ۱۸.۲ درصدی داشته است. میزان واردات این کشور نسبت به سال ۲۰۱۸ افزایش اندک ۰.۶ درصدی نشان می‌دهد.

 

۱- تجهیزات الکتریکی: ۹۴.۸ میلیارد دلار (۲۰.۳ درصد)

۲- ماشین‌آلات از جمله کامپیوتر: ۷۷.۳ میلیارد دلار (۱۶.۵ درصد)

۳- خودرو: ۵۰.۲ میلیارد دلار (۱۰.۷ درصد)

۴- سوخت‌های معدنی از جمله نفت: ۴۰.۹ میلیارد دلار (۸.۸ درصد)

۵- پلاستیک: ۲۴.۶ میلیارد دلار (۵.۳ درصد)

۶- تجهیزات پزشکی: ۱۶.۵ میلیارد دلار (۳.۵ درصد)

۷- آهن و فولاد: ۱۰.۸ میلیارد دلار (۲.۳ درصد)

۸- محصولات آهنی و فولادی: ۹.۸ میلیارد دلار (۲.۱ درصد)

۹- مواد شیمیایی آلی: ۸.۳ میلیارد دلار (۱.۸ درصد)

۱۰- آلومینیوم: ۶.۹ میلیارد دلار (۱.۵ درصد)

 

8.شرکای تجاری مکزیک

(به ترتیب ارزش صادرات/واردات به دلار)

 

واردکنندهها

در سال ۲۰۱۹ کشورهای آمریکا، کانادا، آلمان و چین مقصد بخش عمده صادرات مکزیک بودند: 

 

۱- آمریکا: ۷۶ درصد کل صادرات مکزیک (۳۵۸.۹ میلیارد دلار)

۲- کانادا: ۳ درصد (۱۴.۱ میلیارد دلار)

۳- آلمان: ۱.۵ درصد (۷ میلیارد دلار)

۴- چین: ۱.۵ درصد (۶.۹ میلیارد دلار)

۵- تایوان: ۱.۴ درصد (۶.۸ میلیارد دلار)

۶- برزیل: ۰.۹ درصد (۴.۲ میلیارد دلار)

۷- ژاپن: ۰.۸ درصد (۳.۹ میلیارد دلار)

۸- کلمبیا: ۰.۷ درصد (۳.۵ میلیارد دلار)

۹- انگلیس: ۰.۶ درصد (۲.۸ میلیارد دلار)

۱۰- کره جنوبی: ۰.۵ درصد (۲.۲ میلیارد دلار)

 

صادرکنندهها

در سال ۲۰۱۹ کشورهای چین، کره جنوبی، ژاپن و مالزی بیشترین کسری تراز تجاری را به مکزیک وارد کردند یعنی صادرات‌شان به این کشور بیشتر از واردات‏شان به آن بود:

 

۱- اسپانیا: ۷۶.۲ میلیارد دلار کسری تراز تجاری برای مکزیک

۲- کره جنوبی: ۱۵.۴ میلیارد دلار کسری

۳- ژاپن: ۱۴ میلیارد دلار کسری

۴- مالزی: ۱۱.۳ میلیارد دلار کسری

۵- آلمان: ۱۰.۷ میلیارد دلار کسری

۶- ویتنام: ۵.۹ میلیارد دلار کسری

۷- تایلند: ۵.۷ میلیارد دلار کسری

۸- ایتالیا: ۴.۷ میلیارد دلار کسری

۹- هند: ۴.۳ میلیارد دلار کسری

۱۰- اسپانیا: ۳.۳ میلیارد دلار کسری